HIV’de Tedavi Mümkün, Zor Olan Hastaya Ulaşmak

1 Aralık Dünya HIV/AIDS Günü kapsamında uzmanlar bir ortaya gelerek erken teşhisin değerine dikkat çekti. Test yapılmadan HIV ile yaşayan bireylere ulaşmanın olanaksızlığı vurgulanan toplantıda, toplumsal baskı, önyargılar ve ayrımcılığın bu süreci olumsuz etkilediğinin de altı çizildi.

1 Aralık Dünya AIDS Günü kapsamında GSK Türkiye’nin dayanağı ile gerçekleştirilen basın buluşmasında uzmanlar HIV (Human Immunodeficiency Virus – İnsan Bağışıklığı Yetmezlik Virüsü) ve AIDS (Acquired Immunodeficiency Syndrom – İnsan Bağışıklık Yetmezliği Sendromu) ile ilgili aktüel bilgiler paylaştı.

Toplantıda, Hacettepe Üniversitesi Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Anabilim Kısmı Başkanı Prof. Dr. Serhat Ünal, Marmara Üniversitesi İnfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Öğretim Üyesi Prof. Dr. Volkan Korten, İstanbul Üniversitesi Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Ana Bilim Kısmı öğretim üyesi Prof. Dr. Fehmi Tabak, Akdeniz Üniversitesi Tıp Fakültesi Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Anabilim Kolu Öğretim Üyesi Prof. Dr. Dilara İnan, Ege Üniversitesi HIV/AIDS Araştırma ve Uygulama Merkezi Müdürü Prof. Dr. Deniz Gökengin HIV hakkında şimdiki bilgileri paylaşmak üzere bir ortaya geldi.

Toplantıda, UNAIDS yeni 95-95-95 maksatları ve Türkiye’deki son durumla ilgili bilgiler veren Hacettepe Üniversitesi Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Anabilim Kolu Başkanı Prof. Dr. Serhat Ünal, 1980’lerin başında başlayan bu hastalık dünyada bu vakte kadar 75 milyondan fazla şahısta görülmüş durumda. Epideminin başından beri 32,7 milyon kişi hayatını kaybetti. 38 milyon civarında kişi de bu hastalıkla hayatını sürdürüyor. Lakin bu hastalıkla ilgili çok kıymetli adımlar da atıldı. Dünya Sıhhat Örgütü liderliğinde gayeler belirlendi. Evvelce 90-90-90 maksatları belirlenmişti, yani gaye toplumdaki HIV müspet şahısların yüzde 90’ına tedavi vermek ve yeniden tedavi verilen hastaların yüzde 90’ında tedavinin başarılı olmasıydı. Elimizdeki ilaçlarla viral hücre yükünü/sayısını sıfıra indirdiğimiz hastaların ömür sürelerindeki muhtemel kısalmayı da engellemiş durumdayız. Böylelikle, ilaçların kalitesi, hastalık farkındalığı ve teşhis için yapılan test sayıları arttıkça 90-90-90 maksadı 95-95-95’e çıktı. Türkiye de bu maksatlara erişebilmek için bütün gücüyle çalışmalarını sürdürüyor.” dedi.

HIV/AIDS’in tarifi ve bu hastalığın toplum sıhhati açısından neden ciddiye alınması gerektiğine yönelik bilgiler veren Marmara Üniversitesi İnfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Öğretim Üyesi Prof. Dr. Volkan Korten, “HIV bedende birçok hücreyi enfekte ediyor fakat en değerlisi bağışıklık sistemimizin bileşeni olan yardımcı T hücrelerini enfekte edip azalmalarına yol açıyor. Bir kişi HIV virüsünü aldığı vakit biz ona HIV ile enfekte kişi diyoruz. Fakat AIDS dediğimiz vakit hastalığın daha ileri düzeyini kastediyoruz. Bu da HIV virüsü ile enfekte olan şahıslarda birtakım fırsatçı enfeksiyonların ya da kanserlerin ortaya çıkması demek. 2019’un sonu prestijiyle dünyada 38 milyon kişi HIV ile birlikte yaşıyor. Yeniden geçen yıl prestijiyle dünya genelinde 1,7 milyon yeni HIV enfekte birey var. Bunların 1,5 milyonu erişkin,150 bin kadarı da çocuk. HIV enfeksiyonunun en zirve seviyesine 2004 yılında vardığını, insanların daha fazla ilaca ulaşmasıyla birlikte ise azalışa geçtiğini görüyoruz. Geçen yıl 690 bin kişinin AIDS’ten ömrünü yitirdiğini bilmekteyiz. Ülkemizde ise 2019 sonu sayılarına nazaran, 26.164 HIV tanısı alan hasta var. 2020’de ise eklenen yeni hasta sayısının 4 bin civarında olması bekleniyor.” diye konuştu.

İstanbul Üniversitesi Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Ana Bilim Kısmı öğretim üyesi Prof. Dr. Fehmi Tabak, HIV/AIDS geçen yüzyıldan başlayarak bu yüzyıla kadar devam eden bir salgın hastalık diyebiliriz. Aslında tanısı çok kolay bir hastalık. Virüse karşı olan bir antikor bulaşmadan sonra 10-15 gün içerisinde olumlu oluyor. Hastalığın tedavisinde başarılı sonuçlar alıyoruz. Sıkıntı olan hastaya ulaşmak, bunun için de son yıllarda kıymetli adımlar atıldı. Ülkemizde HIV, evlilik öncesi, ameliyat öncesi ve kan bağışı öncesi alınan testlerle tespit edilebiliyor. Bunun yanı sıra, bulaşma açısından riskli bir durum varsa kişi kendi isteğiyle de test yaptırabiliyor. Hiçbir fiyat talep edilmeden ve şahısların kimlik bilgisi istenmeden, verilen bir kodla test sürecinizi takip edebileceğiniz anonim test merkezleri mevcut. Şişli (İstanbul), Beşiktaş (İstanbul), Çankaya (Ankara), Konak (İzmir), ve Nilüfer (Bursa) birinci kurulan anonim test merkezleri. Bu merkezlerde test yaptırıp birebir gün sonuç almak mümkün.” dedi.

HIV’de erken test ve teşhisin hayati bir yere sahip olduğunu vurgulayan, Akdeniz Üniversitesi Tıp Fakültesi Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Anabilim Kısmı Öğretim Üyesi Prof. Dr. Dilara İnan ise; “HIV virüsünün keşfinden itibaren yani 1985 yılından bu yana tedavisi olan bir hastalık. Hastalığa yönelik günümüzde de çok aktif ilaçlar geliştirildi. Bu tesirli ilaçlarla birlikte virüsün çoğalmasını da çok faal bir halde baskılayabiliyor, bağışıklık sisteminin onarılmasını ve korunmasını sağlayabiliyoruz. Böylece HIV ile bağlı sağ kalım müddetini de uzatmış oluyoruz. HIV artık ölümcül değil kronik bir hastalık. Ülkemizde de tedaviye erişim dünyaya kıyasla çok âlâ durumda. Türkiye’de teşhis konmuş hastalıklarda tedaviyi rahatlıkla planlayabiliyoruz. Dünya genelinde kullanılan pek çok ilaç ülkemizde de ruhsatlı bir formda bulunuyor. İlaçlara erişimde de hiçbir zahmet yaşamıyoruz. Hasebiyle teşhis konanlarda tedaviye başlama oranımız yüzde 95-100 düzeylerinde olabiliyor. Burada kıymetli olan teşhis konması. Teşhis konduktan sonra hakikat tedavi ile, HIV olumlu bireylerde beklenen ömür ömrü, HIV ile enfekte olmayan şahıslarla birebir olabiliyor.” diye konuştu.

HIV teşhis ve tedavisinde yaşanan en kıymetli başka sorunun ise ayrımcılık olduğunun altını çizen, Ege Üniversitesi HIV/AIDS Araştırma ve Uygulama Merkezi Müdürü Prof. Dr. Deniz Gökengin, HIV enfeksiyonu, tıbbi olduğu kadar toplumsal açıdan da hem HIV ile yaşayan bireyin kendisi, hem de bu bireyin etrafındaki şahıslar açısından kıymet taşıyan bir durum. Enfeksiyon tanımlandığı 80’li yıllarda eşcinsel erkeklerde ortaya çıkan ölümcül bir hastalık olarak biliniyordu. Uzun yıllar boyunca HIV’den korunma tedbirlerinin hastalık ve vefat etrafında şekillenmesi, toplum tarafından bu enfeksiyonun korkulacak bir durum ve toplumsal ahlak kurallarına karşıt davranışlarda bulunan bireylere ilişkin bir hastalık olarak algılanmasına sebep oldu. 90’lı yıllarla birlikte yeni ilaçlar kullanıma girdi ve HIV enfeksiyonu denetim altına alınabilir bir hastalık haline geldi. HIV ile yaşayan bireyler daha uzun ve kaliteli yaşamaya başladılar. Bu da damgalamayı ortadan kaldıracağı noktasında bir beklenti doğurdu. Lakin ne yazık ki damgalama ve ayrımcılık bir ölçü azalmış olmakla birlikte hayatın her alanında devam ediyor. Damgalama sorunu değerli zira hem hastalığın önlenmesi hem de tedavi hizmetlerine erişimin önünde kıymetli bir mani oluşturuyor. Bununla birlikte yalnızca eşcinsel erkeklerde ortaya çıktığına yönelik yanlış algı, ailesel, toplumsal ve ekonomik ziyanlara yol açması nedeniyle kalıcı ve yıkıcı bir sorun olarak da kabul ediliyor. 2011 yılında Türkiye’de HIV ile yaşayan bireylerde yaptırdığımız bir anket sonucuna nazaran, bireylerin yüzde 21’inin damgalanmış olduğunu ortaya koydu. En sık damgalanma nedenleri ise, birey hakkında dedikodu yapılması ve kelamla incitilmesiydi. Damgalama nedenlerinin başında ise, toplumun HIV ile yaşayan bireyden hastalık bulaşabileceği korkusu yer alıyor.” dedi.

BEYAZ HABER AJANSI (BHA)

Yorum bırakın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir